Kennisbank

Vegetatie- of groendaken zijn bijna niet meer weg te denken op platte daken.  Maar waarom worden ze toegepast? Wat zijn de voordelen?

Om te beginnen maken we onderscheid tussen extensieve- en Intensieve vegetatiedaken. Extensieve vegetatiedaken bestaan veelal uit soorten sedum. Ze zijn relatief licht van gewicht (waterverzadigd max. 80kg/m2) en daarmee toepasbaar op veel daken. Intensieve vegetatiedaken, oftewel daktuinen kunnen naast lichte beplanting bestaan uit struiken en zelfs bomen. Het gewicht van deze daken kan oplopen van honderden kilo’s tot wel meer dan een ton per m2. Dit is afhankelijk van de toepassingen/gebruik. Denk daarbij aan recreatie op het deze daken. Vegetatiedaken hebben regelmatig onderhoud nodig van een dakhovenier!

 

Voordelen groendak

De voordelen van vegetatiedaken zijn legio. Behalve de fraaie uitstraling leveren ze een bijdrage aan de biodiversiteit in de gebouwde omgeving. Daarnaast hebben vegetatiedaken het een verkoelend effect in de zomer op het binnenklimaat van het gebouw.

Natuurlijk dienen er de nodige voorzieningen getroffen te worden. Vanzelfsprekend moet de dakconstructie de extra belasting van het vegetatiedak kunnen dragen. De dakbedekkingsconstructie kan bij een Intensief vegetatiedak bestaan uit een omgekeerd dak met XPS-isolatie of een warmdak met drukvaste isolatie, zoals C-EPS mortel (Isomix Plus) of CG (Foamglas) en bij een Extensief vegetatiedak alleen uit een warmdak. Het dakbedekkingssysteem dient te allen tijde worteldoorgroei bestendig te zijn! Daarnaast speelt drainage een belangrijke rol bij vegetatiedaken. Overtollig regenwater moet worden afgevoerd via vertragende afvoeren! Voorkomen moet worden dat de wortels van de vegetatie niet in het water komen te staan. Een juiste drainagemat voert niet al het regenwater af maar houdt een bepaalde hoeveelheid vast voor de droge periodes. Sedum-plantjes kunnen een periode zonder water maar bij Intensieve daken is het absoluut noodzakelijk dat er gesproeid wordt in droge periodes.

Naast de genoemde combinatiemogelijkheden van recreëren op vegetatiedaken is de combinatie met zonnepanelen interessant. Door het koelend effect in de zomer van het vegetatiedak hebben de zonnepanelen hierdoor een hoger rendement. Dit kan wel tot 10% schelen!  

Er blijken nog steeds onduidelijkheden te bestaan over wat de verschillen zijn tussen teermastiek en asfaltbitumen! 

Onder de verzamelnaam 'dakleer' worden veelal producten/daksystemen op basis van bitumen bedoeld. Onder de noemer 'bitumen' vallen zowel teermastiek als asfaltbitumen. Wat zijn de verschillen?

 

Teermastiek

Honderd jaar geleden werden platte daken standaard waterdicht gemaakt met teermastiek. Teermastiek, of ook wel pek genoemd, komt vrij bij droge distillatie van steenkool. Deze producten werden tot de jaren ‘80 van de vorige eeuw veel gebruikt op daken en in de wegenbouw. Een groot nadeel van teermastiek is, behalve de temperatuurgevoeligheid en UV-bestendheid, de milieubelasting van het product. Het extreem hoge PAK-gehalte (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen) geeft een zware milieubelasting en is kankerverwekkend. Begin jaren ’80 werd daarom toepassing om deze reden verboden en kwam een eind aan de verwerking van mastiek op daken en in de wegenbouw.

Maar daarmee was het milieuprobleem nog niet opgelost. We hadden gedurende een lange periode veel platte daken voorzien van mastiek. Precies weten we het niet, maar het zullen vele miljoenen m2 zijn geweest. In de loop van de tijd, nadat de mastiek werd verboden en er onderhoud aan deze 'oude mastiekdaken' moest worden gepleegd, ontstond een ander probleem. Mastiek laten liggen of verwijderen?

Wanneer je een bestaand mastiekdak moet onderhouden/renoveren, haal het oude mastiekdak eraf. Laat het vooral niet liggen. Natuurlijk zijn er kosten aan verbonden, maar de schade voor het milieu is groot. We moeten het probleem daarom niet doorschuiven naar volgende generaties. Om deze oude mastiekdaken te vernietigen is verbranding bij juiste hoge temperatuur de juiste oplossing.

Asfaltbitumen

Asfaltbitumen komt vrij bij distillatie van aardolie. Asfaltbitumen is in tegenstelling tot teermastiek minder temperatuurgevoelig en kent absoluut geen PAK-probleem (PAK-gehalte << 75 ppm). UV bestendigheid en temperatuurgevoeligheid kan door modificatie van bitumen met polymeren, zoals APP of SBS positief beïnvloed worden. Wat de verschillende polymeren voor invloed hebben op de eigenschappen van gemodificeerde bitumen wordt later toegelicht.  

Door z’n goede beloopbaarheid, geringe gewicht en redelijk goede Lambda-waarde is EPS een populair isolatiemateriaal. De mogelijkheid van afschotisolatie in verschillende afmetingen en de mogelijkheid van diverse soorten cachering (waardoor het onder alle type daksystemen te gebruiken is), maken het materiaal populair bij zowel opdrachtgevers als dakdekkersbedrijven.

 

EPS al meer dan 50 jaar

De toepassing van Geëxpandeerd Polystyreen op daken kennen we al lang. EPS wordt al meer dan 50 jaar toegepast als isolatiemateriaal. We weten hoe het toegepast moet worden in dakbedekkingssystemen om stormschades te voorkomen. We weten ook dat het materiaal een geboortekrimp kent. Daarom is in de 70-er jaren van deze manier van toepassingen afgestapt. De afgelopen jaren is het isolatiemateriaal aan een opmars bezig vanwege zijn recyclebaarheid en flexibiliteit.

 

Keuze type EPS

EPS-isolatieplaten zijn beschikbaar in een gecacheerde en een ongecacheerde variant. Dit is afhankelijk van het type dakbedekking. Daarnaast is EPS als vlakke plaat, maar ook als afschotisolatie interessant. Het afschot hoeft niet in de constructie verwerkt te worden. Het kan op basis van een legplan volledig uitgewerkt worden. Het is bovendien eenvoudiger om EPS te verwerken dan de constructie aan te passen.

 

Verbeteren EPS-isolatie

Men is voortdurend bezig EPS-isolatie te verbeteren. In het begin was ging het om het verbeteren van de thermische stabiliteit. Later kwam daar de verbetering in Lambda-waarde door toevoeging van koolstof bij. Hierdoor krijgt het materiaal een grijs/zwarte kleur.

 

Recyclebaarheid EPS

Daarnaast maakt de mogelijkheid tot recycling van EPS isolatie het materiaal uniek ten opzichte van andere isolatiematerialen. Zowel productie-uitval als snijafval op het dak kan prima gerecycled worden. Ook oude EPS-isolatie daken kunnen worden teruggenomen voor hergebruik.

Om toekomstbestendig te bouwen en EPS volledig te recyclen, ligt mechanische bevestiging voor de hand. Door te kiezen voor een volledig demontabel systeem kunnen de afzonderlijke producten hergebruikt of gerecycled worden. Bovendien zijn er steeds meer terugnamegaranties op de markt om deze manier van bouwen te stimuleren.

Hernieuwbare grondstoffen in plaats van grondstoffen uit aardolie is de nieuwe trend voor toepassing in EPS isolatie. Al met al heeft de EPS isolatie industrie een duidelijke stap gezet naar circulariteit  en duurzaamheid.

Bij het traditionele raffinageproces van aardolie blijft een residu van bitumen over. Deze zogenaamde penetratie bitumen is temperatuurgevoelig en niet UV-bestendig. Aanvankelijk wist men deze temperatuurgevoeligheid te verbeteren door bitumen te blazen (z.g. geblazen bitumen). De temperatuurgevoeligheid (verwekingspunt) ging van ca 50°C naar tot > 110°C (verwekingspunt is de temperatuurgevoeligheid bij een standaardviscositeit). Ook het penetratiegetal (hardheid bij een standaardtemperatuur van 25°C) werd verbeterd. Een bekende omschrijving van geblazen bitumen is 110/30 waarbij 110 het verwekingspunt is en 30 het penetratiegetal. 

Echter, de UV-bestendigheid wordt bij geblazen bitumen niet verbeterd.

Gemodificeerde bitumen

Begin jaren 80 van de vorige eeuw mengde men bitumen met polymeren. Door APP (Atactisch Poly Propyleen) of SBS (Styreen Butadieen Styreen) toe te voegen aan bitumen kreeg deze gemodificeerde bitumen bijzondere eigenschappen. De temperatuurgevoeligheid en de UV-bestendigheid werden hierdoor verbeterd. Op de Nederlandse daken wordt nog steeds meer dan 50% van de platte daken met bitumineuze producten waterdicht gemaakt.

 

Eigenschappen APP gemodificeerde bitumen

APP gemodificeerde bitumen wordt nog steeds in Nederland het meest toegepast (80%) en kenmerkt zich doordat het UV-bestendig is en een hoog verwekingspunt (>150°C) heeft. Dit betekend dat APP gemodificeerde bitumen zonder schutlaag (zoals leislag) kan worden toegepast. De verwerking geschiedt bij uitstek met de brander of (zonder open vuur) koud gekleefd en overlappend gelast met hete lucht. Er zijn ook varianten dit worteldoorgroeibestendig zijn. Door zijn hoge verwekingspunt is APP gemodificeerde bitumen goed toepasbaar op sterk hellende daken (zeker als deze gericht is op het zuiden). Toepassing altijd in een tweelaags systeem. Bij hellende daken, waarbij een zinken goot is toegepast dient de APP-dakbaan altijd gemineraliseerd te zijn anders kan de zinken goot worden aangetast.

 

Eigenschappen SBS gemodificeerde bitumen

Door de rubberachtige eigenschappen heeft SBS gemodificeerde bitumen een hoge vermoeiings-weerstand (goede weerstand bij bewegingen vanuit de ondergrond) en een goede overlapsterkte. Daar tegenover staat dat SBS gemodificeerde bitumen niet UV-bestendig is en dus altijd een schutlaag nodig heeft of het moet worden toegepast onder een ballastlaag van grind/tegels. Met een verwekingspunt van ca 120 °C kan het ook met de gietmethode verwerkt worden. Kan eventueel eenlaags mechanisch bevestigd worden verwerkt.

 

Verdere ontwikkelingen

In de loop van de tijd zijn er ontwikkelingen zoals POCB (Poly Olefine Polymerisaat Bitumen). Speciaal ontwikkeld voor éénlaagse toepassingen.